مسیر پیاده‌گردی نارمک و زرکش

حالا که درخت‌ها جوونه زده‌ان و محله‌ها از حال و هوای تیره و زمستون در اومده‌ان، واقعا نیازه که سری دوباره به شرق تهران و محله‌های زیبا و مهندسی‌ساز نارمک و وحیدیه بزنیم و تاریخ شنیدنی این نقاط شهر رو با هم مرور کنیم.

گفتنیه که در زمان قاجار، اراضی این محله‌ها بایر و خالی بودن. در دوره‌ی پهلوی اول با توسعه‌ی تهران و خیابون‌کشی‌های مدرن، کم کم شهر وسعت می‌گرفت تا این‌که در نهایت در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ و در زمان پهلوی دوم محلات جدیدی با ساختار مدرن به شهر اضافه شدن. نارمک و زرکش هم دوتا از این محلات هستن که هرکدوم داستان متفاوت خودشون رو دارن.

حالا باهم، تو این هوای بهاری می‌ریم و غرق می‌شیم تو داستانشون و قدم به قدم به ایستگاه‌های این مسیر سر می‌زنیم.


کلا کانسپت لقمه پیچیدن و توراهی بردن برای پیاده‌گردی و این همراه داشتن خوراکی در شهر، کار جالبیه. زیاد پیش می‌آد که میون راه، قند خونمون می‌افته و دیگه هیچی به نظرمون قشنگ نیست! اینطوری شد که در این نوروز، با همکاری برند کالین و فروشگاه انبار پنیر، برای مسیرهای پیاده‌گردی پیشنهادهای خوراکی در نظر گرفتیم.

حالا این پیشنهادها از چه قراره؟

توی فروشگاه انبار پنیر، ساندویچ‌های حاضر و آماده و وکیوم شده‌ای در هشت طعم گوناگون وجود داره که برای میان‌وعده و خوراکی بین راه، بهترین انتخابه. می‌تونید همراه با این ساندویچ‌ها، پکیج سس هم تهیه کنید و هر گاز ساندویچ رو با یک طعم جدید تجربه کنید.

قبل از اینکه برید سراغ مسیر پیاده‌گردی هفت حوض نارمک و زرکش، یک سر به مجتمع آ.اس.پ بزنید، فروشگاه انبار پنیر رو در پلاک ۴۴ پیدا کنید، لقمه‌ی مورد نظرتون رو تهیه کنید و بعد راهی بشید.


اطلاعات کلی مسیر:


ایستگاه اول؛ میدان هفت‌حوض (نبوت):

نشونی: نارمک، تقاطع خیابان‌های آیت و گلبرگ (جانبازان)

مسیرمون رو از میدونی شروع می‌کنیم که برای اهالی شرق تهران مخصوصا نارمک، نظام آباد و تهرانپارس خاطره‌ساز هست. میدون هفت‌حوض یا نبوت یکی از نقاط سرزنده و سرسبز تهرانه که هر شهروندی رو به وجد می‌آره. اسم هفت‌حوض به خاطر هفت حوضی بوده که بیشتر از نیم قرنه اهالی محله رو دور هم جمع کرده و الان هم به شکل دیگه‌ای بازسازی شده. خوبه که بعد از گشتنِ دور و بر میدون، یه نگاهی هم به مسجد مونت کارلو (!) بندازید؛ البته منظورمون، همون مسجدالنبیه که در دهه‌ی ۴۰، سینما مونت کارلو بوده.

این تبدیل سینما به مسجد تازه آغاز شگفتی‌های این مسیر پیاده‌گردیه؛ مثلا حتما خودتون هم می‌بینید که چقدر این میدون، نقش میدانگاه بودنش رو به خوبی بازی می‌کنه. مردم محله و دور و اطراف واقعا با میدون در تعامل هستن. مثلا اینجا یکی از پاتوق‌های اصل و اصیل شطرنج‌بازهای محله‌ست.

ایستگاه دوم؛ میادین مدرن نارمک:

نشونی: ضلع جنوب غربی میدون، بافت محله نارمک 

نارمک جاییه که در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ با صد میدون کوچیک و بزرگ و با نقشه‌های مهندسین اروپایی متولد شد. برای غرق شدن تو حس و حال میدون‌ها کافیه که نخِ میدون‌های هفت‌حوض رو به سمت پایین دنبال کنید، تو سرازیری خیابون آیت قدم بزنید و خودتون رو به کوچه‌ی آقایی برسونید. این‌جاست که می‌شه نخ‌سوزنی میادین خوش‌ساخت نارمک رو دید و از حس جوونه‌های درخت‌هاشون تو بهار پر کشید!

توی کنج بعضی از میدون‌ها هنوز هم خونه‌هایی از دهه‌ی ۴۰ پیدا می‌شن که منتظرن تا قبل از تخریب ببینیدشون.

ایستگاه سوم؛ قنادی ارمنی ماسیس:

نشونی: خیابان دماوند، تقاطع خیابان گلشن‌دوست و کوچه‌ی میدان ۸۵ 

کیه که با یک شیرینی خوشمزه وجد نیاد؟ کم‌کم داریم به یکی از بخش‌های ارمنی‌نشین شرق تهران نزدیک می‌شیم. ایستگاه سوممون قنادی ماسیس هست که توی این محدوده به خاطر نون‌ها و شیرینی‌های ارمنیش معروفه. پیشنهاد ما اینه که برای خونه و چایی و شیرینی بعد از پیاده‌روی، برای خودتون یک گاتای درجه یک تهیه کنید. بعد از اون هم با قدم زدن کنار مسیل این خیابون، در تجربه‌ی مردم محله سهیم باشید. کمتر از نیم قرن پیش، این مسیل به جای یک کانال بتنی، یه رودخونه‌ی فصلی بود و حتی محلی بود برای آبتنی تابستونی یا رخت شستن مردم محلات اطرافش.

ایستگاه چهارم؛ سینما رز:

نشونی: خیابان گلشن‌دوست، خیابان سلیمی‌افضل، بین خیابان میرحسینی و کوچه‌ی داداشیان روبروی کوچه‌ی قیومی

وقتی از روی مسیل عبور و حسابی از هوای بهاری کیف کردید، وقتشه که بزنید به دل کوچه‌پس‌کوچه‌های محله‌ی زرکش. پس گلشن‌دوست رو به قصد رسیدن به سلیمی‌افضل برید بالا. قراره قبل از هر چیز به سینمای پیر محله سر بزنیم؛ یعنی سینما رُز که ۶۰ ساله که نماد تجدد زمان خودش بوده و الان چهل‌ساله که خاموش و فرتوت به سرنوشت محله و مردم شهر نگاه می‌کنه.

ایستگاه پنجم؛ بافت شمالی محله‌ی زرکش:

نشونی: از شرق منتهی به خیابان گلشن‌دوست، از غرب منتهی به خیابان وحیدیه، از شمال منتهی به خیابان سلیمی‌افضل و از جنوب منتهی به کوچه‌ی مدرسه ارامنه

کوچه‌پس‌کوچه‌های زرکش خالی از جذابیت نیست؛ خونه‌های آجری، تابلوهایی با فونت‌های متفاوت و اسامی روی تابلوی کوچه‌ها دارن می‌گن به محله‌ی ارمنی‌نشین ما خوش آمدید!

داستان شکل گرفتن این محله به روزهای بعد از جنگ جهانی دوم برمی‌گرده. وقتی که ارمنستان فراخوانی رو برای بازگشت منتشر کرد، تعداد زیادی از هموطن‌های ارمنی‌مون، زمین‌ها و خونه‌هاشون رو در نقاط مختلف ایران فروختن. با پایان فراخوان، بخشی از ارامنه به تهران اومدن و محلات ارمنی‌نشینی مثل زرکش رو شکل دادن. پرسه‌زنی و کنجکاوی تو بن‌بست‌ها و کوچه‌های زرکش برای رسیدن به کلیسای این محله، می‌تونه یکی از جذاب‌ترین سکانس‌های این پیاده گردی باشه!

ایستگاه ششم؛ کلیسای تارگمانچاتس:

نشونی: خیابان میرحسینی، کوچه‌ی ارامنه

نوبتی هم که باشه، نوبت کلیسای محله‌ست…. برای دیدن این کلیسا، کوچه‌ی مدرسه ارامنه رو ادامه بدید همین‌طور که می‌آیید جلو به بناهای خیابون هم خوب نگاه کنید. اواسط دهه‌ی ۴۰، دولت هلند این هدیه زیبا رو به محله هدیه داد. اینکه «چرا هلند؟» داستانیه که تو آخرین ایستگاه بهش می‌رسیم… اما الان کلیسای تارگمانچاتس یا «مترجمان مقدس» رو ببینید که با معماری جذاب و پلان صلیبی‌شکل ساخته شده. چند دقیقه‌ای توقف کنید، فضای بیرونی کلیسا رو از نظر بگذرونید و احساس عجیب این فضا رو لمس کنید؛ احساس زیبای عشق و انسان‌دوستی!

ایستگاه هفتم؛ مدرسه‌ی طوماسیان:

نشونی: خیابان میرحسینی، کوچه اینویا

در ادامه‌ی مسیرمون به یکی دیگه از آثار معماری این محله سر می‌زنیم، پس، کوچه‌ی مدرسه ارامنه که به میرحسینی رسید، مستقیم برید به سمت کوچه بهبود و با یه پرسه‌ی کوچیک تو پس‌کوچه‌ها، برسید به اینویا. اینجا مدرسه‌ی طوماسیان با معماری بی نظیرش در انتظار شماست؛ مدرسه‌ای که روزی در دهه‌ی ۴۰، توسط دستان هنرمند نقاش و معمار ارمنی، زنده‌یاد اِدمان آیوازیان ساخته شد تا جایی باشه برای خاطرات نسل‌های بسیاری از دانش‌آموزان ارمنی تهران!

ایستگاه هشتم؛ کوچه‌ی هلند

نشونی: خیابان میرحسینی، حدفاصل کوچه‌های ارامنه و زرین

اما آخرین ایستگاه این مسیر، کوچه‌ایه که داستان محله رو روایت می‌کنه. از اینویا که رسیدید به میرحسینی، کمی به سمت بالا حرکت کنید و سمت چپتون، بن‌بست هلند رو ببینید! سال ۴۱ بود که یه اتفاق تراژیک افتاد؛ یعنی زلزله‌ی بوئین زهرا. در چند ثانیه تعداد زیادی روستا تخریب شد. بعد از زلزله، صلیب سرخ هلند جز اولین نیروهای امدادی بود که وارد ایران شد. به دستور ملکه‌ی هلند، بخشی از زمین‌های محله‌ی زرکش خریداری و ۷۰ پلاک مشابه ساخته شد تا سکونتگاه جدیدی باشه برای ارامنه‌ای که خونه‌شون رو از دست دادن. معماری بن‌بست هلند و دوتای کوچه‌ی بالا و پایینش، با خونه‌های مشابه و آجری شکل گرفته که همچنان بعد از گذشت ۶۰ سال، نمای خودشون رو حفظ کرده‌ان و به محله زیبایی می‌بخشن.


محله‌ی نارمک به عنوان یکی از معدود محله‌های شهر تهران که اصول شهرسازی پشتشه، تجربه‌ی لذت‌بخشی از پیاده‌گردی می‌سازه؛ پیاده‌روهای پهن، خیابون‌های متعدد که جریان ترافیک داخلشون پخش می‌شه و میدون‌های پرشمار که فرمی از کانون و محل تعامل برای اهالی محله رو به وجود آورده، همه و همه باعث می‌شه پیاده‌گردی در این محله، در فهرست پیشنهادات اصلی پیاده برای این نوروز قرار بگیره.

شبکه‌ پیاده

پیاده، یک رسانه‌ی شهری و برای تهرانه؛ به این معنی که از اتفاق‌های شهر، فضاها و مغازه‌ها، تاریخچه و اخبار پایتخت صحبت می‌کنه و در تلاشه پیوند بین شهر با شهروندان رو قوی‌تر کنه.

نظرتون چی بود؟

Your email address will not be published.

تازه ترین گزارش ها

کافه آندورا

آندورا برای خیلی از تهرانگردها و دانشجوهای شهر، یک اسم آشنا و یادآور خاطرات خوشه؛ حالا

خانه‌ی کا

خانه‌ی کا یک شوروم چشم نواز و خوش حس‌وحاله که میزبان کارهای طراحان و تولیدکننده‌های خلاق