آثاری از معماری وارطان هوانسیان

دستچینی از بناهای وارطان
۱۵۴۲ بار

امروز می‌خوایم با همدیگه گشتی تو شهر بزنیم. معماری یک ‌سری از ساختمون‌ها رو رمزگشایی کنیم و منشا یک موتیف (طرح‌‌های تکرار شونده)، در تهران رو پیدا کنیم‌. تا حالا با گذر از خیابون لاله‌زار، توجه‌تون به ساختمون‌هاش جلب شده؟ بعید می‌دونم فیلم متروپل «کیمیایی» رو دیده باشید و به سینما متروپل (رودکی) لاله‌زار، حوالی جمهوری توجه نکرده باشید. یا کمی بالاتر، نزدیکای انقلاب، هتل لاله رو تا حالا دیدید؟ وارطان هوانسیان در سال ۱۲۷۵ شمسی در تبریز متولد شد و پس از دوره‌ی دبیرستان به تهران اومد و در اواخر جنگ ‌جهانی (۱۲۹۷ شمسی/۱۹۱۹ میلادی) عازم پاریس شد. در اواسط تحصیل رشته‌ی نقاشی به معماری تغییر رشته داد و در مدرسه‌ی اختصاصی معماری پاریس، مشغول به تحصیل شد. بعد از فارغ‌التحصیلی بلافاصله در همون مدرسه به تحصیل در رشته‌ی شهرسازی پرداخت و بعد از اون، ۱۳ سال به کار معماری در فرانسه مشغول بود‌. او در حین آموختن، به همراه گروهی از همکارانش به ترمیم خرابی‌های جنگ جهانی اول در پاریس مشغول شد. وارطان پس از ۱۷ سال اقامت در اروپا (در سال ۱۳۱۴ / ۱۹۳۵) به ایران بازگشت و تلاش فراوانی برای معماری و شهرسازی ایران کرد. در ابتدای بازگشت به ایران در بخش اداری ساختمون شهربانی مشغول به کار شد و همزمان در برخی مسابقات طراحی ساختمون هم، شرکت می‌کرد. یکی از این مسابقات، طرح بنای هنرستان دختران بود که در اون مقام اول رو به دست آورد. او در سال ۱۳۲۰ از جانب شهردار، مامور تنظیم آیین‌نامه‌ی ساختمانی شد و همزمان به سمت مهندس ارشد بانک ‌سپه، منصوب شد و معماری بنای ساختمون مرکزی واقع در میدون توپخونه (امام خمینی فعلی) و بسیاری از شعب مرکزی شهرستان‌ها رو هم در دست گرفت‌. در این دوره، آثار وارطان نشان از گرایش به سادگی در طراحی جزییات و تغییر در انتخاب مصالح و رنگ ساختمون داره. اگر به آثار معماری وارطان در گوشه و کنار شهرمون توجه کنیم عناصری رو پیدا می کنیم که با سبک مشخصی طراحی شده ان. مثل طراحی پنجره‌های افقی هنرستان دختران هوانسیان که به سبک «لوکوربوزیه‌» شباهت زیادی داره. ادامه‌ی این سبک طراحی پنجره، به نوعی متفاوت در آثار دیگه ی معمار به خصوص خانه‌ی تفضلی (وارطان) هم قابل مشاهده‌ست. با کمی دقت توی بازشوها می بینیم که استفاده از پنجره‌های دایره‌ای، امضای وارطان پای آثارشه که شناسنامه‌ی معماری یک بنا رو به نام خود کرده. تقارن کلی در مدرسه‌ی دختران و‌ سینما رودکی (متروپل)، لبه‌های سیمانی بالا و پایین پنجره‌ها و بازی فرم بالکن‌ها در عین سادگی، ارتباط خاصی با بیننده برقرار می کنه. همچنین با ایجاد خم در نبش بنای ساختمون جیپ و با تعریف چفت وارطانی، مفهوم جدیدی به معماری معاصر ایران اضافه شد. با گذشت سال‌ها و تا به امروز، خط فکری معماری وارطان در مرکز و محله‌‌های قدیمی شهر بارها و بارها تکرار شده. ساختمون‌های وارطان از معماری مدرن پیش از جنگ جهانی دوم، «آرت نوو»، بینش «باوهاوس» و آثار «آدولف لوس» و لوکوربوزیه متاثر بود و در کنار این ها او به نوعی مخالف تقلید از معماری سنتی ایرانی هم بود. اما به رسوم اجتماعی توجه داشت و سعی می‌کرد در طراحی ساختمون‌های مدرن پاسخگوی این موضوع باشه. وارطان هوانسیان رو می‌شه از معماران دوران تحول ایران نام‌ برد که خدمات بسیاری در معماری ایران انجام داده. میراث سبک وارطان رو می‌شه در عدم استفاده از تقارن، رعایت اصول عقلانی و‌ عملی، خالص‌گرایی فرم‌ها، پنجره‌های افقی به سبک‌ لوکوربوزیه، ایجاد خم در نبش، روکارسازی‌های سیمانی با رنگ‌‌های مختلف، پلکان‌‌های معلق، لبه‌‌های سیمانی بالا و پایین پنجره‌ها، دور ساده‌ی سقف و چفت وارطانی یافت. حالا با گذر از مناطق مرکزی شهر می‌تونید تاثیر معماری وارطان و تکثیر الگوهایی که برای دیگر معماران دوران خودش ساخت رو به خوبی ببینید و به نقش مهمش در معماری معاصر ایران پی ببرید.👣

پیشنهادهای پیاده ( ۳ تا )

مجموعه فرهنگی خانه وارطانیک نمونه‌ی خوب از معماری تهران

احتمالا اسم «خانه‌ی وارطان» به گوشتون خورده یا برای نوشیدن قهوه یا شرکت در یه رویداد فرهنگی-هنری به این مکان سر زدید. اما اسم اصلی این خونه، خانه‌ی دکتر تفضلیه که به‌دست آرشیتکت وارطان، طراحی و ساخته شده. «وارطان هوانسیان» از معماران دوران تحول و یک معمار مدرنیست ایرانی بود. در سبک معماری وارطان، نمای ساختمون‌ها غالبا به صورت شطرنجی با تایل‌های بتنی مربع و مستطیل شکله و این، اولین دست‌خط معمار بر روی بناست. بتنی که با تم رنگی و عموما نارنجی و کرم دیده می‌شه.

اینجا مجموعه فرهنگی خانه وارطان را ببین
هتل لالهاز هتل تا انبار، در لاله زار

نمای متقارن و پرپیچ و خم این بنا در نگاه اول توجه رو به سمت خودش جلب می‌کنه. بنایی که در سال 1324 تحت تاثیر معماری قفقاز و روسیه ساخته می‌شه و بیشتر به عنوان هتل ازش استفاده شده تا اینکه امروز به شکل انبار برای واحدهای تجاری لاله زار دراومده. سیمان و سنگ قرمز مصالح نمای اون رو تشکیل داده و همین باعث تمایز از ساختمون‌های دیگه‌ی این راسته شده.

اینجا هتل لاله را ببین
سینما رودکیسینمایی متروکه در دل لاله زار

این سینما که الان به صورت متروکه در خیابان لاله‌زار رها شده از دیگر آثار وارطان در تهرانه که شباهت‌هایی با آثار دیگه‌ی او هم داره. تقارن کلی نما، لبه‌های سیمانی بالا و پایین پنجره‌ها و بازی فرم بالکن‌ها در عین سادگی، ارتباط خاصی با بیننده برقرار می‌کنه. ساختمان دارای سه ورودی و خروجی در امتداد لاله‌زار بوده و ورودی اصلی با کمی عقب نشینی حالتی دعوت کننده داشته. این بنای شش طبقه با نمای سیمانی و پلکانی خودش فضای داخلی جذابی هم داشته که بعدها دستخوش تغییراتی شده. پله های لابی سینما، تزئینات سقف و طرح نرده های پله نشان از تاثیرپذیری از سبک آرت دکو داشته.

اینجا سینما رودکی را ببین

نظر کاربران

هنوز هیچ نظری ثبت نشده